Stowarzyszenie Miłośników Dębowca i Okolicy

Copyright ©                                                                    

Upamiętnienie powstańców 1863r.

       Z inicjatywy Stowarzyszenia Miłośników Dębowca i Okolicy w dniu 26 stycznia  na cmentarzu parafialnym w  Dębowcu oddano hołd dębowczanom – ochotnikom Powstania Styczniowego. Przy zachowanych  grobach dwóch powstańców -  Jana Pankiewicza i Karola Mędrka -  stanęły poczty sztandarowe Gwardii Dębowieckiej oraz Szkoły Podstawowej im. Prof. Stanisława Pawłowskiego. Obecność pocztu Gwardii  wynikała stąd, że większość powstańców wywodziła się z jej szeregów. Jan Pankiewicz  był również jej rotmistrzem, Karol Mędrek praktycznie do końca życia jej członkiem.  Po przypomnieniu  postaci ochotników, wymienieniu ich znanychnazwisk oraz losów powstańczych, na obu grobach przedstawiciele Stowarzyszenia , delegacje Zarządu Gminnego Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz Koła Ligi Obrony Kraju w Dębowcu złożyli  wiązanki kwiatów w barwach narodowych oraz zapalili znicze.

      Warto przy tym wspomnieć, że w Muzeum Regionalnym w Jaśle czynna jest wystawa poświęcona rocznicy Powstania Styczniowego. W jej ramach prezentowane są pochodzące także ze zbiorów Stowarzyszenia pamiątki związane z Gwardią Dębowiecką, w tym pierwotny orzeł ze sztandaru Gwardii.

 
 
 
 
 
150. rocznica wybuchu Powstania Styczniowego
         Wiek XIX obfitował w wielkie zrywy niepodległościowe Polaków. Ostatni, największy, rozpoczął się 22 stycznia 1863r. i przeszedł do historii pod nazwą Powstania Styczniowego. Skierowane ono było przeciwko narastającemu terrorowi w zaborze rosyjskim.  Zapoczątkował je manifest Tymczasowego Rządu Narodowego w Warszawie. Faktycznie miało ono charakter wojny partyzanckiej i spotkało się z poparciem międzynarodowej opinii publicznej.  7 lutego  1863r. Rząd ogłosił odezwę do Polaków w pozostałych zaborach, zwracając się o pomoc w organizowaniu ochotników, ich uzbrajanie  i umożliwianie dotarcia na teren zaboru rosyjskiego. W odpowiedzi na ten apel z Galicji wyruszyła na pomoc powstańcom  spora grupa ochotników.  
                                 Nie zabrakło w niej licznego przedstawicielstwa Dębowca. W grupie tej znajdowali się  przede wszystkim członkowie istniejącej od 1772r.  Gwardii Narodowej, zwanej później Gwardią Dębowiecką. Od początku swojego istnienia, po założeniu przez byłych konfederatów barskich, miała ona charakter  militarno – bojowy. Na takich ochotników w szczególności liczyli organizatorzy powstania.  Na tle sąsiednich miejscowości, w tym Jasła i Krosna, grupa ochotników dębowieckich jest najliczniejsza. Kolejna  taka duża grupa wyruszyła z Kołaczyc / 19 osób /.

                                            Na pomoc  powstańcom wyruszyło z Dębowca 23 ochotników. Wśród nich byli: Józef Dąborowski, bracia Antoni i Józef Gawron, Antoni Gawroński – czeladnik szewski w Tarnowie, Franciszek Gądarowski, Stanisław  Jastrzębski, Franciszek Koczoń, Wojciech Koczoń,  Paweł Mastej, bracia Franciszek i Karol Mędrek, bracia Szczepan i Tytus Pekalscy, Franciszek Piątkiewicz – uczeń gimnazjum w Tarnowie, Franciszek Szafir, Feliks Wodyński, bracia Leon oraz Wacław Wodyńscy. Poza znanymi z imienia i nazwiska wymienia się także 3 innych ochotników o nieustalonych personaliach / dane m. inn. za Marianem Hubertem Terleckim w Udział Podkarpacia w powstaniu styczniowym, Krosno 1997  oraz Aleksandrem Szerlągowskim w Z przeszłości Dębowca, maszynopis 1951r /. Ten ostatni wymienia także potencjalnych ochotników – Edwarda Kozuba oraz Jana Pankiewicza, którzy  nie dotarli do powstania, oczekując na  lepszą koniunkturę w okolicy Wisły.  Te wykazy mogą być niepełne chociażby z tego powodu, że np.  na liście  batalionu tarnowskiego  w gronie ochotników galicyjskich widnieje nazwisko Jana Pankiewicza, chociaż nie musi ono mieć związku z Dębowcem /A. Kunisz  Udział ziemi tarnowskiej w powstaniu styczniowym, przypis 211/.

         J. Dąborowski i F. Mędrek brali udział w walkach pod Komorowem, S. Jastrzębski  walczył pod Ratajami, Fr. Piątkiewicz służył w oddziałach mjr. A. Łopackiego, płk. D. Czachowskiego oraz gen. J. Wysockiego. Walczył pod Stefankowem, Radziwiłłowem i Rzeczniowem. Pod niewoli trafili: J. Dąborowski – więziony w Radomiu i skazany na 3 miesiące więzienia, bracia  Gawronowie – zesłani na Sybir, A. Gawroński, S. Jastrzębowski – zesłany do Tweru, Fr. Mędrek – zesłany na Sybir,  bracia Pękalscy – zesłani na Sybir. W walkach polegli  bracia Wodyńscy.  Rany w powstaniu odniósł nadto K. Mędrek oraz Fr. Piątkiewicz /  za M. H. Terleckim /.

         Spośród uczestników powstania szczególną pamięcią cieszy się Karol Mędrek. Po powrocie z powstania zamieszkał w Dębowcu, tu ożenił się i wychowywał dzieci. Był  nadal członkiem Gwardii Narodowej i uczestniczył w jej działalności aż do późnych lat życia , był członkiem rady gminnej miasteczka i jego podpis, również  jako szanowanego obywatela, widnieje na licznych dokumentach. Jego grób otaczany był szacunkiem i do dziś widnieje na nim informacja o uczestnictwie w powstaniu 1863r.


Wspierane przez Hosting o12.pl